Alles over osteoporose

Wat is Osteoporose

Osteoporose (in de volksmond botontkalking), is een botaandoening waarbij het botweefsel zodanig is verminderd dat al bij een geringe belasting, een heup-, of polsfractuur of een inzakking van de wervels kan ontstaan. Het Griekse woord osteon betekent bot en porose hangt samen met het Griekse woord voor opening: poros. Osteoporose is een ziekte waarbij het bot steeds meer openingen bevat: het wordt poreuzer. In Nederland breken jaarlijks 15.000 mensen een heup, 12.000 breken een pols en ziekenhuizen registreren jaarlijks 16.000 wervelfracturen ten gevolge van het sluipende proces van botontkalking. Deze 16.000 zijn nog maar het topje van de ijsberg, want nog geen 30% van de mensen die een wervelfractuur doormaakt, gaat daarmee naar een arts. Zeker 1 op de 3 vrouwen en 1 op de 9 mannen boven de 55 jaar krijgen te maken met osteoporose. De kosten worden geschat op 300 miljoen euro per jaar. Nederland behoort binnen Europa tot de landen waar de komende jaren de grootste toename van de osteoporotische ziektelast (met name heup en wervelfracturen) wordt geregistreerd. In Nederland verdubbelt, door de vergrijzing, het aantal patiënten met osteoporotische fracturen in de komende 40 à 50 jaar. Botbreuken door osteoporose en de daaruit voortvloeiende invaliditeit hebben ingrijpende gevolgen voor de gezondheid van met name senioren. Pijn en verlies van zelfstandigheid zijn de belangrijkste.

Risico factoren

Helemaal precies weten wij niet waarom de een wel en de ander geen osteoporose krijgt. De botdichtheid verschilt per mens. Extra risicofactoren zijn:

  • Vrouwen hebben eerder last van botontkalking dan mannen. Bij vrouwen kan de afbraak sterk toenemen als na de overgang de productie oestrogenen (hormonen) terugloopt. Magere vrouwen of vrouwen die al vroeg in de overgang zitten hebben een extra risico.
  • Hormonale veranderingen: zoals afwezigheid of ophouden van de menstruatie of tekort aan geslachtshormonen bij mannen.
  • Familiair, bijv.moeder of vader met osteoporose.
  • Gebruik van bepaalde medicijnen. Met name corticosteroïden (prednison en prednisonachtige stoffen) maar ook laxeermiddelen, maagzuurbindende middelen, anti-depressiva, anti-epileptica, chronisch heparine gebruik.
  • Geen- of weinig- beweging.
  • Bepaalde ziekten of aandoeningen zoals te hard werkende schildklier, astma, reuma, bepaalde darm- en huidziekten, diabetes mellitus (suikerziekte), anorexia nervosa en levercirrose.
  • Tengere lichaamsbouw.
  • Europees of Aziatisch ras.

Overige risicofactoren zijn:

  • Niet genoeg calcium via de voeding.
  • Roken, veel koffie, veel alcohol, eetstoornissen.
  • Te weinig buitenlucht of vitamine D gebrek.
  • Hoge leeftijd
  • Orgaantransplantatie

Hoe ontstaat osteoporose

Bij een gezonde volwassene worden voortdurend microscopisch kleine deeltjes in het bot afgebroken en weer nieuw bot aangemaakt. Dat proces heet de botombouwcyclus. Per jaar wordt meer dan 10% van onze botten vernieuwd. Gevarieerde –calciumrijke- voeding, voedingssupplementen en lichaamsbeweging (liefst in de buitenlucht) zorgen voor gezonde, stevige botten; dit geldt zowel tijdens de opbouw periode als daarna. Bij jonge mensen, ongeveer tot het 35ste jaar, neemt de botmassa toe. Er wordt namelijk meer bot aangemaakt dan er wordt afgebroken. Na het 35ste jaar blijft de hoeveelheid bot, gedurende een aantal jaren min of meer gelijk; de aanmaak van botweefsel is even groot als de afbraak. Hierna raakt het evenwicht tussen opbouw en afbraak echter verstoord: er wordt meer bot afgebroken dan er nieuw wordt aangemaakt.

Bij vrouwen wordt dat proces ook nog versterkt als zij in de overgang (=menopauze) komen. Het vrouwelijk hormoon oestrogeen remt namelijk de botafbraak. Omdat het lichaam na de menopauze veel minder oestrogeen produceert, krijgt de botafbraak nog sterker de overhand. Botontkalking komt hierdoor bij vrouwen vaker voor dan bij mannen. Als we bovendien ook minder gaan bewegen leidt dit, in combinatie met de verminderde opname en omzetting van calcium, tot een versneld ontkalkingsproces. Dit proces verloopt zonder symptomen of pijn totdat, meestal vrij plotseling en afhankelijk van levensstijl, een botbreuk of wervelinzakking optreedt.

Situatie binnen de Europese Unie

Eén van de belangrijkste speerpunten binnen het Europese gezondheidsbeleid van de komende jaren is de preventie van osteoporose. De risicofactoren moeten beter bekend worden en de educatie over preventie moet prioriteit worden. Door middel van op Europees, nationaal en plaatselijk niveau opgezette en uitgevoerde bewustmakingscampagnes zal de bevolking beter ingelicht zijn over osteoporose en eerder kiezen voor een gezondere leefstijl. In Europa en Noord-Amerika, gebieden met een hoge zuivelconsumptie, komt osteoporose het meeste voor. In het rapport over osteoporose in de Europese Gemeenschap staat een aantal aanbevelingen van het comité van deskundigen o.a.

  1. De preventie van osteoporose moet hoge prioriteit krijgen.
  2. Bevolking en gezondheidswerkers adviseren over calcium in de voeding en vitamine D via zonlicht op de huid in alle levensfasen.
  3. De nadruk leggen op matig alcoholgebruik, niet roken en veel lichaamsbeweging.
  4. Botdichtheidsmetingen voor leden van risicogroepen moeten meer toegankelijk en vergoed worden.OsteoVision neemt het initiatief om hier invulling aan te geven door preventieve botmetingen laagdrempelig aan te bieden en veel bruikbare informatie en adviezen te verstrekken over hoe osteoporose daadwerkelijk te voorkomen door een gezondere levensstijl.

Het belang van een vroegtijdige botscan

Osteoporose is een enorme dure en onderkende ziekte. De kans dat een vrouw een osteoporotische botbreuk in haar leven krijgt is enorm groot. Osteoporose is een aandoening die zich pas laat zien wanneer osteoporose een feit is. Wervelinzakkingen wordt met name door osteoporose veroorzaakt. Het krimpen, ofwel kleiner worden in lichaamslengte, of een spontane botbreuk bij een lichte stoot of val is een duidelijk een signaal van osteoporose. Voordat dit zover is, is de botafname al vaak jaren ervoor bezig zonder dat men zich hiervan bewust is.

Om osteoporose te voorkomen is een vroegtijdige diagnose van de botgesteldheid van essentieel belang. Meten is weten. Op die manier kan men in overleg met de specialist de benodigde maatregelen nemen om de botdichtheid in een optimale conditie te houden en het fractuurrisico te verminderen.